देश

भारतीय विचार साधना (भाविसा), पुणे यांच्या वतीने आयोजित ‘राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ’ या पुस्तकाचा प्रकाशन सोहळा नाना थिटे सभागृहात उत्साहात आणि मोठ्या उपस्थितीत पार पडला. विविध क्षेत्रांतील मान्यवरांच्या उपस्थितीमुळे कार्यक्रमाला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले.या कार्यक्रमात राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे अखिल भारतीय प्रचार प्रमुख सुनील आंबेकर प्रमुख वक्ते म्हणून उपस्थित होते. तसेच ज्येष्ठ विचारवंत पद्मश्री गिरीश प्रभुणे, लेखक अरुण करमरकर, ‘भाविसा’चे अध्यक्ष डॉ. गिरीश आफळे, कार्यवाह काशिनाथ देवधर, तसेच अन्य मान्यवर उपस्थित होते. ‘राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ’ या पुस्तकाचे लेखन दिलीप क्षीरसागर, अरुण करमरकर आणि दिलीप करंबळेकर यांनी केले असून, संघाच्या शताब्दी वर्षाच्या पार्श्वभूमीवर या पुस्तकाचे विशेष महत्त्व अधोरेखित करण्यात आले.प्रमुख वक्ते सुनील आंबेकर यांनी आपल्या भाषणात राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या स्थापनेमागील विचार स्पष्ट करताना सांगितले की, डॉ. केशव बळीराम हेडगेवार यांनी समाजातील दोष दूर करून दीर्घकालीन परिवर्तन घडवण्यासाठी संघाची स्थापना केली. त्यांनी व्यक्ती निर्माण आणि त्या व्यक्तींचे संघटन या दोन घटकांवर विशेष भर दिला. समाजपरिवर्तन ही एक नैसर्गिक आणि सतत चालणारी प्रक्रिया असून, ती सर्वसामान्यांच्या सहभागातून घडते, असेही त्यांनी नमूद केले.ते पुढे म्हणाले की, संघ समजून घेण्यासाठी मोठ्या वैचारिक मांडणीपेक्षा स्वयंसेवकांचे दैनंदिन आचरण अधिक महत्त्वाचे आहे. संघाचे कार्य हे केवळ विचार मांडण्यापुरते मर्यादित नसून ते कृतीतून प्रकट होते, असे त्यांनी स्पष्ट केले.यावेळी पद्मश्री गिरीश प्रभुणे यांनी आपल्या मनोगतात भारतातील विस्कळीत झालेल्या समाजव्यवस्थेला एकत्र आणण्याचे कार्य संघाने केले असल्याचे सांगितले. विविध क्षेत्रांतील वैचारिक गोंधळ कमी करण्यासाठी संघाचे योगदान महत्त्वाचे ठरले असून, हिंदुत्व हा सर्वांना जोडणारा विचार असल्याची जाणीव आज समाजाला होत असल्याचे त्यांनी नमूद केले. संघ हा केवळ एका समाजापुरता मर्यादित नसून व्यापक सामाजिक एकात्मतेचा विचार मांडणारा आहे, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.लेखक अरुण करमरकर यांनी ‘स्वयंसेवक’ या संकल्पनेवर भाष्य करताना सांगितले की, संघाच्या शताब्दी वर्षानिमित्त ‘राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ’ या तीन शब्दांची मीमांसा करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे. ‘स्वयंसेवक’ या शब्दाचा अर्थ आणि त्यामागील मूल्ये समजून घेण्याचा आपला अभ्यास सुरू असल्याचे त्यांनी नमूद केले.कार्यक्रमाच्या प्रारंभी डॉ. गिरीश आफळे यांनी प्रास्ताविक करताना कार्यक्रमामागील उद्देश स्पष्ट केला, तर काशिनाथ देवधर यांनी आभार प्रदर्शन केले.या प्रसंगी सुनील आंबेकर यांनी ‘धर्म’ आणि ‘रिलिजन’ या संकल्पनांमधील फरक अधोरेखित करताना सांगितले की, भारतीय परंपरेत ‘धर्म’ ही संकल्पना कर्तव्य, मूल्ये आणि समाजकल्याणाशी संबंधित आहे. पाश्चात्त्य ‘रिलिजन’ संकल्पनेशी तुलना केल्यामुळे या विचाराचा गैरसमज झाला असल्याचे त्यांनी नमूद केले. राज्यकारभार, शिक्षण आणि प्रशासन या क्षेत्रांमध्ये मूल्याधिष्ठित दृष्टिकोनाची गरज असल्याचेही त्यांनी यावेळी स्पष्ट केले.कार्यक्रमास विविध क्षेत्रांतील नागरिकांची लक्षणीय उपस्थिती होती.

पुणे : राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या शताब्दीनिमित्त संघाची यशोगाथा सांगणारा संघ शताब्दी रथ…जगद्गुरु संतश्रेष्ठ तुकाराम महाराज यांच्या ३५० व्या पुण्यतिथीनिमित्त विशेष रथ…क्रांतीसूर्य महात्मा फुले आणि सावित्रीबाई फुले यांचे मराठी शाळा याविषयी माहिती देणारा समरसता रथछत्रपती शिवाजी महाराज रथसो. क्ष. कासार श्री कालिकादेवी संस्थान, पुणे यांचा रथअशा एकापाठोपाठ एक आलेल्या चित्ररथांचा सहभाग गुढीपाडव्याच्या मंगलमय सकाळी पुण्यात अनुभवायला मिळाला. याचसोबत पारंपारिक नगारा, ढोल-ताशा पथक, शंख पथक, बँड, मर्दानी खेळ, मल्लखांब, वेत्रचर्म पथक, लहान मुलींचे साहसी आणि धाडसी खेळ इ. या भव्य शोभायात्रेत सहभागी झाले होते. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या शताब्दीनिमित्ताने यंदाच्या वर्षी संघाचे ज्येष्ठ प्रचारक श्री. पंत फडके आणि श्री. भाऊराव क्षीरसागर यांच्याहस्ते गुढी उभारण्यात आली. त्यांच्यासोबत कसबा भागाचे मा. संघचालक श्री. प्रशांतजी यादव, मोतीबाग नगराचे मा. संघचालक श्री. शरदराव चंद्रचूड, मोतीबाग नगराचे कार्यवाह मा. श्री. प्रमोद वसगडेकर, श्री. अश्विन देवळणकर, श्री प्रदीप कदम इ. मान्यवर उपस्थित होते.या भव्यदिव्य शोभायात्रेत मा.खा. सौ. मेधाताई कुलकर्णी, मा.आ. श्री. हेमंत रासने, नगरसेवक श्री. राघवेंद्र(बाप्पू) मानकर, श्री. कुणाल टिळक, नगरसेविका सौ. स्वप्नाली नितीन पंडित, सौ. स्वरदा गौरव बापट, निवेदिताताई एकबोटे इ. मान्यवर उपस्थित होते.त्याचसोबत श्रीमंत भाऊसाहेब रंगारी गणपती मंडळ ट्रस्टचे अध्यक्ष श्री. संजीव जावळे, श्री तुळशीबाग गणपती मंडळाचे अध्यक्ष श्री. विकास पवार, कोषाध्यक्ष श्री. नितीन पंडित, गजानन मित्र मंडळाचे श्री. सागर दहिभाते, जोगेश्वरी मंदिराचे श्री. बेंद्रे, जिलब्या मारुती मंडळाचे श्री. राजाभाऊ धावडे, सो. क्ष. कासार कालिका माता देवस्थान समितीचे श्री. भांडेकर, नवनीत मित्र मंडळाचे श्री. संतोष फडतरे, अखिल शनिवार पेठ नवरात्र उत्सव समितीचे श्री. निलेश खडके, श्री. अमर भालेराव, इ. चा उत्स्फूर्त सहभाग होता. यावेळी हिंदू नववर्ष स्वागत समितीचे संयोजक श्री. राघवेंद्र मानकर व सहसंयोजक चैतन्य कुसुरकर, यात्रा प्रमुख गौरव पावटेकर, अथर्व दातार यांसह कार्यकर्ते मोठया संख्येने उपस्थित होते. एकत्र होऊनिया सारे… गुढी उभारु हिंदुत्वाची असे म्हणत पारंपरिक वेशात सहभागी पुणेकरांनी शहराच्या मध्यभागात भव्य शोभायात्रेत मोठ्या संख्येने सहभाग घेतला.गुढीपाडव्यानिमित्त हिंदू नववर्ष स्वागत समितीतर्फे शहराच्या मध्यभागात भव्य शोभायात्रेचे आयोजन करण्यात आले होते. परिसरातील गणेश मंडळांचाही तितकाच उस्फुर्तताने सहभाग दिसून आला. श्रीमंत भाऊसाहेब रंगारी गणपती मंडळ ट्रस्ट, मानाचा चौथा गणपती श्री तुळशीबाग गणपती मंडळ, नवनीत मित्र मंडळ, अखिल शनिवार पेठ नवरात्र उत्सव समिती, कालिका माता देवस्थान समिती, अखिल शनिवार पेठ रामनवमी उत्सव समिती, श्री तांबडी जोगेश्वरी मंदिर, ट्रस्ट यांनी देखील सहभाग घेतला. लोकमान्य टिळक पुतळ्यापासून सुरु झालेली शोभायात्रा तुळशीबाग राममंदिर, शनिपार, अप्पा बळवंत चौक मार्गे तांबडी जोगेश्वरी मंदिर पर्यंत काढण्यात आली. यावेळी गुढी देखील उभारण्यात आली.

ठाणे–मुलुंडदरम्यान प्रस्तावित नव्या रेल्वे स्टेशनला दिवंगत शिवसेना नेते आनंद दिघे यांचे नाव देण्यात यावे, अशी मागणी खासदार नरेश म्हस्के यांनी संसदेत केली आहे.ठाणे आणि मुलुंड या दरम्यान उभारण्यात येणारे हे नवीन रेल्वे स्टेशन लवकरच मार्गी लागणार असून, या स्टेशनला ‘धर्मवीर आनंद दिघे’ यांचे नाव देऊन त्यांच्या कार्याचा गौरव करावा, असे मत त्यांनी मांडले.खासदार नरेश म्हस्के यांनी संसदेत मांडलेल्या या मागणीमुळे ठाणे परिसरात चर्चांना उधाण आले आहे. स्थानिक पातळीवर अनेक कार्यकर्ते आणि नागरिकांनी या मागणीला पाठिंबा दर्शवला आहे.दरम्यान, ठाणे–मुलुंडदरम्यानचे हे नवीन स्टेशन रेल्वे प्रवाशांसाठी मोठा दिलासा ठरणार असून, वाढत्या गर्दीचा ताण कमी करण्यास मदत होणार आहे. आनंद दिघे हे ठाणे जिल्ह्यातील अत्यंत प्रभावशाली आणि जनमानसात रुजलेले नेते होते.शिवसेनेचे संस्थापक बाळासाहेब ठाकरे यांचे ते अत्यंत विश्वासू सहकारी मानले जात.त्यांनी ठाण्यात शिवसेना मजबूत करण्यासाठी मोठे योगदान दिलेसर्वसामान्य जनतेच्या अडचणी सोडवण्यासाठी ते नेहमी पुढे असायचे,त्यांच्या कामाची शैली अत्यंत थेट, स्पष्ट आणि जनतेशी जोडलेली होती.“धर्मवीर” ही पदवी त्यांना त्यांच्या कार्यामुळेच मिळाली,ठाण्यातील अनेकांसाठी ते केवळ राजकारणी नव्हते,तर आधारवड आणि न्यायासाठी लढणारा नेता होते. ठाणे–मुलुंडदरम्यानचे हे नवीन रेल्वे स्टेशन वाढती प्रवासी संख्या लक्षात घेता महत्त्वाचे ठरणार स्थानिकांना प्रवासात दिलासा देणार रेल्वे वाहतुकीवरील ताण कमी करणार,या मागणीमुळे ठाणे परिसरात पुन्हा एकदा आनंद दिघे यांच्या आठवणींना उजाळा मिळाला आहे.आता या प्रस्तावावर शासन आणि रेल्वे प्रशासन काय निर्णय घेते, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.

वाराणसीत बोटवरील इफ्तार कार्यक्रमात गंगेत हाडे टाकल्याचा आरोप; १४ जण अटकेत वाराणसी येथे गंगा नदीवर आयोजित करण्यात आलेल्या इफ्तार कार्यक्रमादरम्यान धार्मिक भावना दुखावल्याचा आरोप समोर आला आहे. या कार्यक्रमात सहभागी झालेल्या काही व्यक्तींनी जेवणानंतर मांसाचे हाडे गंगा नदीत टाकल्याचा आरोप असून, या प्रकरणी पोलिसांनी १४ जणांना अटक केली आहे.मिळालेल्या माहितीनुसार, रमजान महिन्यानिमित्त गंगा नदीत बोटीत इफ्तार कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले होते. कार्यक्रमादरम्यान काही सहभागी व्यक्तींनी चिकन बिर्याणीचे सेवन केल्यानंतर त्यातील उरलेले हाडे नदीत फेकल्याचे सांगितले जात आहे. या घटनेची माहिती समोर आल्यानंतर स्थानिकांमध्ये नाराजीचे वातावरण निर्माण झाले. गंगा नदीचे धार्मिक व सांस्कृतिक महत्त्व लक्षात घेता अशा प्रकारच्या कृतींमुळे हिंदू समाजाच्या भावना दुखावल्या जाऊ शकतात, अशी प्रतिक्रिया स्थानिकांकडून व्यक्त करण्यात आली. तसेच, धार्मिक भावना भडकवणे किंवा दुखावणे हे कायद्याने दंडनीय कृत्य असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.या प्रकरणाची गंभीर दखल घेत पोलिसांनी तत्काळ कारवाई करत संबंधित १४ जणांना ताब्यात घेतले. गंगेचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व लक्षात घेता अशा प्रकारच्या कृत्यांमुळे भावना दुखावल्या जाऊ शकतात, असे स्थानिक नागरिकांनी व्यक्त केले. पोलिसांकडून या घटनेचा अधिक तपास सुरू असून, संबंधितांवर कायदेशीर कारवाई करण्यात येणार असल्याची माहिती देण्यात आली आहे. तसेच भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी प्रशासनाकडून आवश्यक खबरदारी घेतली जाणार असल्याचेही सांगण्यात आले.दरम्यान, प्रशासनाने सर्व नागरिकांना सार्वजनिक ठिकाणी, विशेषतः धार्मिक स्थळांच्या परिसरात स्वच्छता आणि सामाजिक सौहार्द जपण्याचे आवाहन केले आहे.

पुणे, दि. १८ मार्च २०२६ :फाल्गुन अमावास्या निमित्त “धर्मवीर दिन” साजरा करण्यात येत असून, Chhatrapati Sambhaji Maharaj यांच्या बलिदानाला अभिवादन करण्यासाठी वडू येथे विविध कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले आहे.याच पार्श्वभूमीवर सकाळी ९.३० वाजता चिखली येथून वडू (बुद्रुक) येथे जाण्यासाठी दुचाकी रॅलीचे आयोजन करण्यात आले आहे. या रॅलीत मोठ्या संख्येने नागरिक, तरुण आणि शिवभक्तांनी सहभागी व्हावे, असे आवाहन आयोजकांकडून करण्यात आले आहे. धर्मरक्षणासाठी आपल्या प्राणांची आहुती देणाऱ्या धर्मवीर छत्रपती संभाजी महाराज यांच्या स्मृतीला अभिवादन करण्यासाठी दरवर्षी फाल्गुन अमावास्येला “धर्मवीर दिन” पाळला जातो. मंदिरांचे आणि धर्मसंस्कृतीचे रक्षण करताना दिलेल्या त्यांच्या बलिदानाची आठवण यानिमित्ताने जागवली जाते.या निमित्ताने आयोजित कार्यक्रमांमध्ये वडू परिसरात सकाळी ११.३० वाजता पूजाविधी तसेच अभिवादन सोहळा पार पडणार आहे. या कार्यक्रमात विविध सामाजिक संघटना, कार्यकर्ते तसेच स्थानिक नागरिक मोठ्या संख्येने सहभागी होण्याची अपेक्षा व्यक्त करण्यात येत आहे. धर्म, संस्कृती आणि इतिहासाची जाणीव पुढील पिढ्यांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी अशा उपक्रमांचे महत्त्व अधोरेखित होत असून, तरुणांमध्येही या उपक्रमांबाबत उत्साहाचे वातावरण दिसून येत आहे